یکی از مهمترین بخش واحد تاسیسات ، سیستم های آبرسانی و انتقال آب می باشد . تاسیسات در این بخش به گونه ای طراحی می گردد که بتوان آب را با فشار مناسب در اختیار مصرف کننده نهایی قرار داد . این انتقال در ورودی ساختمان های مسکونی یا صنعتی در اختیار مصرف کننده قرار داده می شود . فشار شبکه شهری نباید برای مصارف منازل مسکونی استفاده گردد چرا که این فشار مختص انتقال آب بوده و استفاده از این فشار باعث اخلال در شبکه آبرسانی شهری می شود . با این حساب لازم است تمهیداتی در خصوص ذخیره و پرفشار کردن خطوط آبرسانی داخل ساختمان های مسکونی و صنعتی اندیشیده شود . جهت این کار در ایتدای ورود لازم است آب ورودی شهری وارد مخزن ذخیره گردد.
موارد استفاده از مخزن ذخیره آب دو مورد می باشد . اول اینکه پمپ های آبرسانی که در خروجی مخازن نصب می شوند نباید بدون آب کار کنند و همیشه باید در ورودی پمپ ها آب با فشار کمی سوار پمپ باشد تا هوا وارد خطوط آبرسانی نشود . دوم اینکه در زمان قطعی آب شهری بتوان حداقل ذخیره را در مخازن محفوظ نگهداشت . این نگهداشت آب در مخزن ذخیره آب گاها در زمان های خاص مثلا آتش سوزی ها هم مورد استفاده قرار می گیرد .
پمپ های آبرسانی وظیفه تامین فشار آب در خروجی های مصرف کننده نهایی با توجه به ارتفاع ساختمان مورد نظر دارد . دو فاکتور در انتخاب پمپ ها اهمیت بیشتری دارد . جدای از وضعیت برق مصرفی و مقدار فرکانس الکتروموتور پمپ ها و شاخصه های برقی مانند آمپر مصرفی و رعایت ضریب NPSH پمپ ، مقدار دبی پمپ و فشار تولیدی آن بسیار مهم می باشد .
پمپ های آبرسانی : پمپ های آبرسانی به صورت اتوماتیک فشار خطوط لوله کشی را در فشار مشخصی ثابت نگه می دارند . وظیفه ثابت نگه داشتن این فشار بر عهده کلید های اتوماتیک و بوستر پمپ ها می باشد . با توجه به فشار مورد نیاز که برای بالاترین مصرف کننده ( دورترین ) مورد نیاز است این پمپ ها تنظیم می گردد . در صورتی که مصرف کننده شیرآب را برای مصرف بار می کند ، به دلیل تراکم ناپذیر بودن سیال آب ، فشار خروجی پمپ آبرسانی کم می شود و کلید اتوماتیک سوییچ کرده و برای جبران فشار مورد نیاز دستور استارت پمپ را داده و پمپ روشن می شود . روشن ماندن پمپ تا زمانی ادامه دارد که مصرف کننده دیگر برداشتی از آب داخل لوله نداشته باشد .
برای ساختمان های با تعداد واحد های بیشتر معمولا یک عدد پمپ با کلید اتوماتیک نمی تواند جبران کننده آب مورد نیاز سرویس های بهداشتی باشد ، به همین دلیل با استفاده از بوستر پمپ های آبرسانی که از مجموغه چند پمپ که به صورت موازی به هم کوپل شده اند ، این مورد را حل کرد . تصویر بوستر پمپ آبرسانی در زیر نشان داده شده است :
در بوستر پمپ های آبرسانی که وظیفه تامین آب مورد نیاز واحدهای مسکونی را بر عهده دارند ، ورودی ها و خروجی های پمپ با کلکتور به هم پیوسته شده و با سوییچ کنترل فشار بالا و پایین پمپ کنترل می گردند . مراحل راه اندازی آن با تغییرات فشار در سوییچ هر پمپ اتفاق می افتد . پروسه راه اندازی پمپ ها بدیل صورت است که در زمان مصرف کم آب از سرویس های بهداشتی ( در صورتی که تعداد مصرف کنندگان کم باشد ، فقط یک پمپ شروع استارت می کند تا کمبود فشار خط خروجی از بوستر پمپ را جبران کند . در صورتی که تعداد مصرف کنندگان کم باشد و یک عدد پمپ جوابگوی کار باشد ، بعد از بسته شدن شیرآلات بهداشتی ، پمپ خاموش شده و این پروسه تا مصرف بعدی دوباره استارت می خورد . ولی اگر تعداد مصرف کنندگان بیشتر از ظرفیت پمپ اولی باشد ، به صورت اتوماتیک پمپ دوم جهت کمک به پمپ اول استارت می شود و این پروسه می تواند با مصرف بیشتر مصرف کنندگان برای پمپ سوم و یا بیشتر ادامه داشته باشد . و در صورت بستن شیرآلات بهداشتی توسط مصرف کنندگان ، به ترتیب آخرین تا اولین پمپ ، خاموش می گردند .
محاسبه و انتخاب مخزن ذخیره آب : برآورد مصرف آب به ازای هر نفر در مناطق مختلف متفاوت است . متوسط این میزان با توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران 130 تا 150 لیتر در شبانه روز می باشد . متوسط جمعیت هر خانواده 4 نفر بوده و مجموع آب مورد نیاز برای یک خانواده 4 نفره 500 لیتر می باشد . از انجایی که در یک واحد آپارتمان از چندین خانواده و واحدهای مسکونی تشکیل شده است و زمان پیک مصرف برای همه یکسان می باشد با اعمال ضریب همزمانی حجم مخزن مورد نیاز هر ساختمان را تعیین می کنند که در جدول زیر آمده است :
|
ردیف |
تعداد واحدهای آپارتمان | ضریب پیک مصرف |
|
1 |
4 واحد یا کمتر | 0.66 |
|
2 |
5-10 واحد | 0.45 |
|
3 |
11-20 واحد |
0.4 |
| 4 | 21-50 واحد |
0.35 |
| 5 | 51-100 واحد |
0.30 |
| 6 | بیش از 100 واحد |
0.25 |
به طور مثال اگر در یک آپارتمان 6 واحدی بخواهیم مخزن ذخیره آب را مشخص کنیم ، کافی است عدد 500 که مقدار متوسط مصرف آب برای هر واحد آپارتمانی می باشد را در 6 ضرب کرده و ضریب همزمانی را برای آن لحاظ کنیم . که با احتساب ضریب همزمانی مقدار 1350 لیتر به درست می آید و به دلیل اینکه همه حجم مخزن به دلیل نصب فلوترها و الزام به پر نبودن حجم مخزن ، حجم واقعی مخزن مورد نیاز را با اعمال ضریب 10 درصد افزایش در نظر می گیریم . حجم مخزن با روند کردن عدد 1500 می شود . یعنی یک مخزن با حجم 1500 لیتری برای اپارتمان مورد نظر کافی خواهد بود.
مخزن هوای فشرده در بوستر پمپ های آبرسانی : مهمترین کار مخزن فشرده هوا در بوستر پمپ ها ، تاخیر در عملکرد پمپ های آبرسانی می باشد .
در داخل این مخزن ، تیوپ هوای فشرده قرار دارد . فشار هوای فشرده یا ازت داخل مخزن باید متناسب با فشار کارکرد پمپ آبرسانی تنظیم گردد . از آنجایی که آب سیال تراکم ناپذیر است ، در صورت باز کردن شیر بهداشتی توسط مصرف کننده ، فشار خط خروجی پمپ کم شده و بلافاصله پمپ روشن می شود . وقتی مصرف کننده شیر آبرسانی را می بندد ، بلافاصله پمپ به فشار قطع رسیده و پمپ خاموش می گردد . خاموش و روشن شدن مرتب پمپ بدون تاخیر زمانی ، هم باعث افزایش مصرف برق می گردد و هم باعث خرابی زود هنگام پمپ آبرسانی می گردد . جهت تاخیر در روشن و خاموش شدن پمپ از این مخازن استفاده می شود که انتخاب حجم آن بستگی به ظرفیت و دبی پمپ ها دارد و برای بوستر پمپ ها می بایست از ظرفیت بیشتری استفاده کرد .
عملکرد آن بدین صورت است که وقتی مصرف کننده شیر آبرسانی را باز می کند ، در ابتدای کار چون تیوپ هوای داخل مخزن فشرده شده است ، افزایش حجم می دهد و فشار خروجی پمپ را ثابت نگه می دارد . وقتی تعداد مصزف کننده ها بیشتر شدند یا زمان مصرف بیشتر شد ، دیگر تیوپ به اندازه کافی منبسط شده و نمی تواند فشار داخل خط خروجی پمپ را ثابت نگه دارد و پمپ روشن می شود . در زمان بستن شیرآلات بهداشتی توسط مصرف کنند هم این بار پمپ بعد از بستن شیرآلات ، پمپ خاموش نمیشود و کماکان روشن می ماند تا بتواند تیوپ داخل مخزن هوا را فشرده کند . بعد از فشرده کردن تیوپ هوای داخل مخزن ، پمپ خاموش می گردد و این پروسه پر و خالی شدن در این سیستم مرتب اجرا می گردد .
لوله فلزی